Stellarium: cài đầu tiên, dùng mãi mãi
Stellarium (miễn phí, mã nguồn mở, stellarium.org) là planetarium chuẩn mực: 600.000+ sao, tua thời gian tới/quá khứ, mô phỏng ô nhiễm sáng theo Bortle, và đặc biệt là plugin Oculars — mô phỏng đúng khung hình qua thị kính/camera của bạn (nhập khẩu độ, tiêu cự, thị kính là thấy trước M31 "vừa khung" ra sao). Bản Mobile Plus (trả phí một lần) thêm ảnh DSO thật chồng lên bản đồ.
Dùng Stellarium để làm gì mỗi buổi:
- Lên kế hoạch ở nhà: tra giờ mọc/lặn, giờ qua kinh tuyến, pha trăng, vị trí các hành tinh tối nay.
- Học chòm sao: bật chế độ "vẽ hình chòm sao + tên", tua thời gian xem trời xoay.
- Mô phỏng thiết bị: Oculars cho biết mục tiêu có vừa trường nhìn của bộ kính + thị kính bạn định mua — tránh mua nhầm.
SkySafari: cho người đã có kính
SkySafari mạnh ở khâu lên kế hoạch bài bản: mục "Sky Tonight" gợi ý mục tiêu tối nay theo thiết bị của bạn, guided audio tours, phát âm tên thuật ngữ, Events Finder (nhật thực, xung đối, mưa sao băng). Điểm khác biệt lớn: điều khiển kính GoTo qua Wi-Fi (ASCOM/INDI), biểu đồ độ cao thiên thể theo giờ, và plate-solving đặt ảnh bạn chụp lên bản đồ sao.
Ai nên dùng: người đã có kính (đặc biệt GoTo), người thích lên danh sách mục tiêu chi tiết cho cả buổi. Người mới tuyệt đối có thể thấy SkySafari "nhiều chữ" — hãy bắt đầu bằng Stellarium.
Star Walk 2 & SkyView: cho người mới tuyệt đối
- Star Walk 2 (Free/Pro): AR chồng bản đồ lên camera — giơ điện thoại lên trời là thấy tên chòm sao đè lên trời thật; mô hình 3D chòm sao kèm truyện thần thoại; con trỏ dẫn đường tới thiên thể; thông báo sự kiện. Hợp gia đình, trẻ em, người mới cần cảm giác "ma thuật".
- SkyView (có bản Lite miễn phí): đơn giản nhất có thể — mở app, giơ lên trời là nhận diện "cái gì đang ở trên đầu tôi"; Sky Paths vẽ đường đi của thiên thể theo giờ/ngày. Hợp người chỉ cần trả lời một câu hỏi duy nhất.
Lưu ý chung cho app AR: chúng dùng la bàn điện thoại nên độ chính xác hướng ± vài độ — đủ để nhận diện chòm sao, không đủ để tìm thiên hà mờ. Và nhớ bật chế độ đêm (màn hình đỏ) trong app — ánh sáng trắng từ điện thoại phá thích nghi tối của cả nhóm.
Lộ trình app theo trình độ
| Trình độ | App chính |
|---|---|
| Mới tuyệt đối | SkyView / Star Walk 2 (làm quen, gây hứng thú) |
| Bắt đầu nghiêm túc | Stellarium (miễn phí, dùng lâu dài — học kỹ app này) |
| Đã có kính, thích kế hoạch | SkySafari (+ điều khiển GoTo) |
| Chụp phong cảnh đêm | PhotoPills (xem bài tiếp theo) |
| Chụp deep-sky nghiêm túc | Telescopius + astronomy.tools |
Một nguyên tắc: đừng cài cả 5 app planetarium. Một app học kỹ (Stellarium) hơn năm app lướt qua. App thứ hai chỉ thêm khi bạn gặp việc mà app đầu không làm được.