Nguyên lý: thấu kính hội tụ
Kính khúc xạ (refractor) dùng thấu kính ở đầu ống để hội tụ ánh sáng xuống thị kính ở cuối ống. Ống kín hoàn toàn nên bụi bẩn không lọt vào, quang học gần như không bao giờ lệch — đây là loại kính "mua về là dùng", ít bảo trì nhất trong ba họ.
Điểm mạnh
- Ảnh tương phản, sắc nét: không có gương phụ chắn giữa đường sáng (như phản xạ/tổ hợp) nên độ tương phản tối đa — chi tiết tinh tế trên Mặt Trăng và hành tinh hiện rõ.
- Không cần collimation: thấu kính được căn chỉnh vĩnh viễn tại nhà máy; bạn không bao giờ phải học chỉnh gương.
- Nhanh vào nhiệt: ống nhỏ, ít khối lượng nên cân bằng nhiệt nhanh — mang ra 15–20 phút là ngắm được.
- Bền và giữ giá: ít hỏng vặt, dễ bán lại.
Điểm yếu
- Đắt theo khẩu độ: thấu kính lớn khó chế tạo hơn gương lớn rất nhiều — giá tăng dựng đứng từ 100mm trở lên. Kính khúc xạ 150mm tốt có giá ngang kính phản xạ 250–300mm.
- Sắc sai (chromatic aberration): bản achromat rẻ tiền không hội tụ mọi màu sắc cùng một điểm → viền tím quanh vật sáng (Mặt Trăng, sao sáng). Bản APO (apochromatic) khử gần hết sắc sai nhưng đắt gấp 3–5 lần.
- Ống dài: tiêu cự dài đồng nghĩa ống dài — khúc xạ 100mm f/10 dài cả mét, cần chân đế khỏe.
Hai phân khúc
| Phân khúc | Ví dụ | Hợp với |
|---|---|---|
| Achromat 70–120mm f/8–f/15 | Kính "cổ điển" giá mềm | Ngắm Mặt Trăng/hành tinh ở f dài; tránh bản f/5 rẻ (sắc sai nặng) |
| APO/ED 60–130mm f/5–f/7 | Ống nhỏ đắt tiền | Chụp ảnh deep-sky trường rộng (không sắc sai, trường phẳng), ngắm cao cấp |
Ai nên chọn khúc xạ
- Người ưu tiên Mặt Trăng, hành tinh, sao đôi và muốn ảnh sắc nét nhất trong tầm giá.
- Người ở chung cư/ban công: ống 70–90mm gọn, dựng lên là ngắm ngay, không cần collimation ngoài trời tối.
- Người hay di chuyển: khúc xạ nhỏ + chân máy ảnh là combo du lịch thiên văn gọn nhất.
- Người muốn chụp ảnh deep-sky nghiêm túc sau này: APO 60–80mm là ống kính chuẩn của giới astrophotography.
Không nên chọn nếu mục tiêu chính là deep-sky mờ nhạt với ngân sách hạn chế — cùng số tiền, kính phản xạ cho khẩu độ gấp đôi.