Thiết lập cơ bản (chỉ tripod, không tracker)
- Lens: góc rộng 14–35mm, khẩu lớn f/1.4–f/2.8 là lý tưởng; lens kit 18–55mm f/3.5–5.6 vẫn chụp được Ngân Hà ở nơi đủ tối (phải tăng ISO).
- Chế độ M, tắt chống rung (trên tripod chống rung gây nhòe), tắt khử nhiễu phơi sáng dài (LENR) khi chụp loạt (nó gấp đôi thời gian mỗi khung), chụp RAW.
- Lấy nét: live view phóng đại 10× vào sao sáng nhất, xoay vòng nét tới khi sao thành điểm nhỏ nhất — rồi dán băng keo giữ vòng nét (vô tình chạm là mất nét cả buổi).
- ISO khởi điểm: 1600–3200 (full-frame), 800–1600 (APS-C).
- Chống rung khi bấm: độ trễ 2s hoặc dây bấm mềm; mũ len che ống kính giữa các lần di chuyển để tránh đọng sương.
Quy tắc 500 và NPF: phơi bao lâu thì sao chưa kéo vệt
Trái Đất quay nên sao "trôi" — phơi quá lâu, sao kéo thành vệt. Hai công thức:
- Quy tắc 500 (đơn giản): thời gian tối đa (giây) = 500 ÷ (tiêu cự × hệ số crop). Ví dụ: 20mm trên full-frame → 25s. Nhược điểm: quá dễ dãi với cảm biến độ phân giải cao ngày nay.
- Quy tắc NPF (chính xác, của PhotoPills): tính thêm khẩu độ, mật độ pixel (pixel pitch) và xích vĩ mục tiêu — cho thời gian ngắn hơn và chính xác hơn. Hãy ưu tiên NPF.
Ví dụ pixel pitch: full-frame 24MP ≈ 5,9µm; 45MP ≈ 4,4µm; APS-C 24MP ≈ 3,9µm. Không chắc thì lấy thời gian ngắn hơn kết quả một chút — vệt sao chỉ phát hiện khi zoom 100%, nhưng một khi đã vệt thì không cứu được.
Bảng thông số khởi đầu
| Thể loại | Thông số gợi ý |
|---|---|
| Ngân Hà | 14–24mm, f/2.8, ISO 3200, 13–20s (theo NPF). Chụp 10–20 khung giống hệt để stack giảm nhiễu |
| Vệt sao (star trails) | 100–300 khung × 20–30s, ISO 800–1600, ghép bằng phần mềm stack vệt sao |
| Mặt Trăng | Quy tắc Looney 11 (f/11, ISO 100, 1/100s), tiêu cự càng dài càng tốt |
| Chòm sao + phong cảnh | 24–35mm, f/2.8, ISO 1600, 10–15s — phơi đơn là đủ đẹp |
Stacking ảnh Ngân Hà: từ ồn ào tới mịn màng
Một khung ISO 3200 luôn có nhiễu. Chụp 10–20 khung giống hệt nhau (không chạm máy giữa các khung) rồi stack bằng Sequator/Starry Landscape Stacker: tín hiệu cộng dồn, nhiễu ngẫu nhiên triệt tiêu — ảnh sạch hơn hẳn mà không cần tracker. Nhớ chụp riêng 5–10 khung tiền cảnh (phơi sáng cho đất) để ghép — vì stack sao sẽ làm nhòe tiền cảnh.
Vệt sao: biến chuyển động Trái Đất thành nghệ thuật
Thay vì chống vệt sao, hãy tận dụng nó: chụp hàng trăm khung liên tiếp rồi xếp chồng — các vệt sao tạo thành vòng cung đồng tâm quanh sao Bắc Cực (hướng bắc) hoặc đường xiên (hướng đông/tây). Mẹo:
- Hướng bắc cho vòng tròn đồng tâm đẹp nhất — bao gồm Polaris trong khung.
- Pin đầy + thẻ nhớ trống: 300 khung × 30s ≈ 2,5 giờ chụp liên tục.
- Tiền cảnh được chiếu sáng nhẹ (đèn pin quét nhanh) sẽ nổi bật trên nền vệt sao.
Bước nâng cấp lớn nhất: star tracker
Star tracker (chân xích đạo mini cho máy ảnh) xoay theo Trái Đất, cho phép phơi 60–180s ở ISO thấp hơn — ảnh sạch và sâu hơn hẳn tripod cố định, mà vẫn gọn nhẹ mang đi du lịch. Đây là nâng cấp "đáng tiền nhất" cho dân chụp phong cảnh trời đêm trước khi nghĩ tới kính thiên văn.